Evropska unija razmatra mogućnost obustave finansiranja sistema nadzora imovine sudija i tužilaca u Bosni i Hercegovini, koji se provodi u okviru Visokog sudskog i tužilačkog vijeća (VSTV), zbog neslaganja oko nedavno usvojenih izmjena pravilnika.
Kako je potvrđeno iz Delegacije Evropske unije, u toku su razmatranja o eventualnom prekidu finansiranja ovog segmenta, ali konačna odluka još uvijek nije donesena.
Spor oko izmjena pravilnika
VSTV je 15. aprila izmijenio pravilnik koji se odnosi na način vanjskog praćenja imovine nosilaca pravosudnih funkcija, uprkos ranijim upozorenjima Evropske unije da bi takve izmjene mogle umanjiti efikasnost i kredibilitet sistema.
Prema dostupnim informacijama, predstavnici Evropske komisije za susjedstvo i pregovore ranije su uputili više dopisa rukovodstvu VSTV-a, upozoravajući da predloženi nacrt izmjena nije u skladu s prethodno dogovorenim rješenjima te da izaziva zabrinutost u pogledu nezavisnosti i transparentnosti procesa.
Ključna tačka neslaganja
Najveće razlike odnose se na način izbora vanjskih stručnjaka u Odjel za provjeru imovine sudija i tužilaca. VSTV je odlučio da se stručnjaci biraju putem javnog konkursa, uz komisiju u kojoj bi dva člana imenovala Evropska unija, a jednog VSTV.
Međutim, iz Evropske unije poručuju da ovakav model otvara prostor za sukob interesa i da VSTV ne bi trebao imati utjecaj na izbor stručnjaka koji vrše nadzor nad imovinom.
Reforma koja je uslov evropskog puta
Provjera imovine sudija i tužilaca jedan je od ključnih elemenata reforme pravosuđa u BiH. Ovaj segment je bio dio izmjena Zakona o VSTV-u iz marta 2024. godine, koje su bile jedan od uslova za napredak Bosne i Hercegovine na putu ka otvaranju pregovora s Evropskom unijom.
Iako su tada izmjene zakona ocijenjene kao korak naprijed, iz Brisela je poručeno da je neophodno usvajanje novog zakona o VSTV-u kako bi reformski proces bio u potpunosti zaokružen.
Moguće posljedice
Ukoliko dođe do obustave finansiranja, to bi moglo usporiti ili otežati implementaciju jednog od ključnih mehanizama nadzora u pravosuđu. Evropska unija naglašava da je riječ o pitanju koje direktno utiče na kredibilitet pravosudnih institucija i ukupni reformski proces u Bosni i Hercegovini.
U tom kontekstu, ovaj spor se posmatra kao još jedan test za odnose između domaćih institucija i Evropske unije, ali i kao potencijalni faktor koji može uticati na dinamiku evropskih integracija zemlje.
