Direktne strane investicije (DSI) u Bosni i Hercegovini u prvoj polovini ove godine iznosile su oko 780 miliona KM, što je 111 miliona KM manje nego u istom periodu prošle godine, pokazuju podaci Centralne banke BiH.
U prvoj polovini 2024. godine DSI su iznosile 891 milion KM, dok je ove godine zabilježen pad koji signalizira usporavanje ekonomskih aktivnosti i smanjen interes stranih investitora za bosanskohercegovačko tržište.
Hrvatska na vrhu liste investitora
Najviše investicija u prvih šest mjeseci ove godine stiglo je iz Hrvatske – 203 miliona KM, čime je susjedna zemlja zadržala poziciju vodećeg investitora u BiH. Slijede Njemačka sa 174 miliona KM i Srbija sa 108 miliona KM, dok su Slovenija i Austrija investirale 85 i 52 miliona KM.
Iz Italije je stiglo oko 49 miliona KM, a Mađarska je uložila nešto manje od 39 miliona KM. Među značajnijim investitorima su i Luksemburg sa 34 miliona KM te Turska sa 27 miliona KM.
Ukupno ulaganje i sektorska struktura
Prema ranijim podacima Centralne banke BiH, ukupni priliv direktnih stranih investicija u 2024. godini iznosio je 1,76 milijardi KM, što je 301,2 miliona KM manje nego u 2023. godini, kada su investicije dostigle 2,06 milijardi KM.
Geografski posmatrano, najviše investicija dolazi iz Hrvatske (391,1 milion KM), Njemačke (255,3 miliona KM) i Slovenije (247,1 milion KM).
Najveći dio kapitala realizovan je u oblasti finansijskih usluga – 503,8 miliona KM, zatim u maloprodaji (219,8 miliona KM) i veleprodaji (205,1 milion KM).
Razlozi za pad
Pad direktnih stranih investicija u BiH dio je šireg trenda u regiji, uzrokovanog ekonomskom stagnacijom u zemljama Evropske unije, koje su tradicionalno najvažniji izvori kapitala za Zapadni Balkan. Slabljenje potrošnje i usporavanje industrijske proizvodnje u ključnim ekonomijama EU direktno utiče na spremnost kompanija da ulažu u inostrane projekte.
Pored toga, sve više globalnih kompanija pronalazi konkurentnije destinacije izvan Evrope, gdje su troškovi proizvodnje niži, a fiskalne olakšice privlačnije.
Šta BiH treba da mijenja
Bosna i Hercegovina, za razliku od nekih susjeda poput Srbije, i ranije nije privlačila značajniji nivo stranih ulaganja, što znači da trenutni pad neće dramatično promijeniti dinamiku privrednog rasta, ali ukazuje na strukturne slabosti ekonomije.
Kako bi privukla kapital višeg tehnološkog nivoa i osigurala održivo zapošljavanje sa većim zaradama, BiH mora strateški usmjeriti svoju politiku prema investitorima. Ključ leži u razvoju ljudskog kapitala i obrazovanju, jer samo visokoobrazovana i kvalifikovana radna snaga može privući investicije s većom dodanom vrijednošću i dugoročnim razvojnim efektima.
Pad investicija, dakle, nije samo pitanje brojki – već upozorenje da bez ozbiljne transformacije privrede BiH ostaje na margini evropskog ekonomskog prostora.
