U energetskom sektoru Bosne i Hercegovine ponovo su otvorena ozbiljna pitanja nakon što su se, prema dostupnoj dokumentaciji i navodima, pojavile nesuglasice oko javne nabavke koju provodi Nezavisni operator sistema (NOS BiH).
Riječ je o tenderu koji je raspisan 4. aprila, a koji se odnosi na usluge balansiranja i obezbjeđenja automatske rezerve za stabilizaciju frekvencije elektroenergetske mreže. Procijenjena vrijednost posla iznosi oko 191 milion konvertibilnih maraka.
Prema tehničkim zahtjevima, od učesnika se traži izuzetno brz odziv sistema od najmanje 10 MW u sekundi, kao i mogućnost četverosatnog punjenja i pražnjenja baterijskih sistema za skladištenje električne energije. Takvi uslovi, prema stručnim ocjenama iz sektora, značajno ograničavaju krug potencijalnih ponuđača.
U tom kontekstu, kako se navodi u dijelu dokumentacije i reakcijama koje dolaze iz energetskih kompanija, u pitanje je dovedeno učešće domaćih proizvođača električne energije, uključujući i Elektroprivreda Bosne i Hercegovine, kao i Elektroprivreda HZ HB.
Posebne kontroverze izazvala je odredba o registru učesnika, pri čemu se tvrdi da za učešće u postupku postoji obaveza registracije kod NOS BiH, iako se istovremeno postavlja pitanje postojanja i funkcionalnosti tog registra. U dijelu dokumentacije se navodi da takav registar u praksi još nije operativan, što dodatno komplikuje proceduru prijave.
Iz Elektroprivrede BiH su, prema navodima, upućivane žalbe i zahtjevi za pojašnjenjima u vezi s kriterijima tendera, metodologijom procjene vrijednosti i uslovima registracije, ali su odgovori i odluke ostali u okviru samog NOS-a, koji je žalbe odbio.
U međuvremenu se pojavio i dodatni problem u vezi s energetskim projektima ove kompanije, uključujući i priključenje solarne elektrane kod Bugojna, čija se vrijednost procjenjuje na oko 80 miliona KM, a u čijoj realizaciji učestvuju i međunarodne finansijske institucije.
U dokumentima se navodi i da je cijeli proces doveo do institucionalnih nesuglasica, pa je slučaj upućen Uredu za razmatranje žalbi BiH.
Političke reakcije dodatno su zaoštrile situaciju. U dijelu optužbi koje se iznose u javnosti, odgovornost se pripisuje i ministru vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH Staša Košarac, uz tvrdnje da su određene odluke i proceduralni potezi uticali na dinamiku imenovanja i funkcionisanja upravljačkih struktura u NOS BiH.
U isto vrijeme, institucije Federacije BiH traže izmjene u upravljačkoj strukturi operatora sistema, ali te inicijative za sada nisu dobile konačan epilog na državnom nivou.
Cijeli slučaj dodatno otvara pitanje transparentnosti javnih nabavki u energetskom sektoru i odnosa između državnih institucija i javnih elektroprivreda, dok se konačan ishod postupka i dalje očekuje.
