Dvije američke aktivističke grupe podnijele su u ponedjeljak tužbu protiv Trumpove administracije zbog sankcija nametnutih Međunarodnom krivičnom sudu (ICC), tvrdeći da one krše ustavom zagarantovanu slobodu govora.
Tužba je uslijedila nakon što su američki zvaničnici ove sedmice pokrenuli diplomatsku kampanju s ciljem raspuštanja suda.
Predsjednik Donald Trump i drugi američki političari dugo su se protivili ovlaštenjima Međunarodnog krivičnog suda (MKS) da istražuje ili krivično goni američke građane, posebno pripadnike vojske. U ponedjeljak je administracija saopštila da sud predstavlja prijetnju suverenitetu SAD-a i najavila proširene sankcije, uključujući zabrane putovanja za osoblje MKS-a. Istovremeno, diplomatski pritisak na sud sa sjedištem u Hagu se povećao, što je izazvalo kritike evropskih saveznika.
Tužba protiv Trumpove izvršne uredbe
U tužbi podnesenoj saveznom sudu u New Yorku, organizacije Demokratija za arapski svijet sada i Savez poreskih obveznika protiv genocida pokušavaju blokirati Trumpovu izvršnu naredbu iz februara 2025. godine. Ta naredba je nametnula sankcije sudijama i tužiocima Međunarodnog krivičnog suda, kao i palestinskim grupama za ljudska prava koje su pozvale sud da istraži navode o mogućim američko-izraelskim ratnim zločinima tokom rata u Gazi.
Prema kopiji tužbe koju je vidio Reuters, grupe tvrde da ih je strah od novčanih kazni i mogućih zatvorskih kazni spriječio da podnesu tužbu Međunarodnom krivičnom sudu (MKS) i koordiniraju aktivnosti s onima na koje su sankcije utjecale, uključujući Francescu Albanese, specijalnu izvjestiteljicu Ujedinjenih naroda za Palestinu.
„Trumpova administracija koristi oštro sredstvo ekonomskih sankcija ne samo da bi kaznila aktiviste za ljudska prava, već i da bi kontrolisala političko izražavanje miliona Amerikanaca“, rekao je u saopštenju Omar Shakir, izvršni direktor organizacije Demokratija za arapski svijet sada.
Prethodni sukobi
Trumpovo protivljenje Međunarodnom krivičnom sudu datira još iz njegovog prvog mandata. Sličnu izvršnu naredbu koju je izdao 2020. godine blokirao je sudija, presudivši da vjerovatno krši Prvi amandman na Ustav SAD-a, a potom ju je administracija predsjednika Joea Bidena povukla 2021. godine.
Prošle godine, Trumpovi zvaničnici su obnovili napore da kazne zvaničnike Međunarodnog krivičnog suda (ICC) nakon što je sud izdao nalog za hapšenje njegovog saveznika, izraelskog premijera Benjamina Netanyahua. Tri sudije ICC-a su također odvojeno tužile Trumpovu administraciju zbog sankcija.
U martu 2020. godine, tužioci Međunarodnog krivičnog suda (MKS) otvorili su istragu u Afganistanu koja je uključivala moguće zločine američkih vojnika. Međutim, od 2021. godine istraga o ulozi SAD-a je stavljena u drugi plan, a fokus je prebačen na navodne zločine koje su počinili afganistanska vlada i talibanske snage.
Podrška Sudu iz Evrope
Sud, koji se nalazi u Holandiji, posljednjih godina nije poduzeo nikakve korake da istraži američko osoblje. Evropska unija je u utorak ponovila svoju podršku Međunarodnom krivičnom sudu (MKS) i saopštila da je posvećena borbi protiv nekažnjivosti.
"Napadi ili prijetnje Sudu, njegovim izabranim zvaničnicima, osoblju ili onima koji s njim sarađuju su jednostavno neprihvatljivi. Podsjetimo i da MKS ne cilja suverene države niti predstavlja prijetnju njihovom suverenitetu", rekla je glasnogovornica Evropske komisije Anouar El Anouni na konferenciji za novinare.
Holandsko Ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da nezavisni sudovi i tribunali moraju biti u mogućnosti da nesmetano izvršavaju svoj mandat. "Primili smo na znanje američke izjave. Ovaj stav nije nov, ali smo zabrinuti zbog zaoštravanja tona", navodi se u poruci ministarstva.
