Univerzitet u Sarajevu organizator je APEL okruglog stola koji će biti održan u ponedjeljak, 27. aprila, u okviru Erasmus+ projekta APEL-WB (Jačanje kapaciteta za akreditaciju prethodnog iskustvenog učenja na Zapadnom Balkanu). Događaj ima za cilj otvoriti stručnu i javnu raspravu o tome kako se znanja stečena izvan formalnog obrazovanja mogu sistemski vrednovati u visokom školstvu.
Okrugli sto okuplja predstavnike akademske zajednice, institucija, tržišta rada, donosilaca javnih politika i studenata, s namjerom da se razmijene iskustva i sagledaju mogućnosti uvođenja fleksibilnijih modela priznavanja kompetencija u Bosni i Hercegovini i širem regionu.
Znanje koje postoji, ali nije formalno priznato
Rukovodilac Službe za pravne poslove Univerziteta u Sarajevu i voditeljica APEL-WB Erasmus+ projekta Berina Smajlović Doljančić pojašnjava da se APEL koncept odnosi na priznavanje znanja i vještina koje osobe stiču kroz radno iskustvo, neformalno obrazovanje ili samostalno učenje.
Kako ističe, suština ovog pristupa jeste da se postojeće znanje kandidata ne zanemaruje samo zato što nije stečeno u okviru klasičnog univerzitetskog sistema.
Prema njenim riječima, APEL omogućava da se takvo znanje procijeni i, gdje postoji usklađenost sa akademskim ishodima učenja, formalno prizna kroz ECTS bodove ili pojedine dijelove studijskog programa.
Kako izgleda proces priznavanja
Proces priznavanja prethodnog iskustvenog učenja zasniva se na jasno definisanim koracima. Kandidati najprije dokumentuju svoje znanje kroz različite oblike dokaza, poput radnih potvrda, projekata ili profesionalnih portfolija.
Nakon toga, stručna komisija visokoškolske ustanove procjenjuje da li prikazane kompetencije odgovaraju ishodima učenja određenog studijskog programa. U slučaju pozitivne ocjene, moguće je priznati određeni broj ECTS bodova ili omogućiti pristup daljem obrazovanju.
Poseban segment ovog procesa, kako se navodi, predstavlja savjetodavna podrška kandidatima, koja im pomaže da na adekvatan način predstave svoje kompetencije i iskustvo.
Fleksibilniji modeli obrazovanja
APEL pristup se u evropskom obrazovnom prostoru već koristi kao dio šireg koncepta cjeloživotnog učenja. On omogućava fleksibilnije puteve obrazovanja, uključujući skraćivanje studija, priznavanje pojedinih modula ili uključivanje u kraće obrazovne programe poput mikrokvalifikacija.
Na taj način, praktično iskustvo dobija formalnu vrijednost i postaje dio akademskog sistema, bez narušavanja standarda kvaliteta visokog obrazovanja.
Nije zamjena za diplomu, već nadogradnja znanja
Smajlović Doljančić naglašava da APEL ne znači zamjenu formalnog obrazovanja iskustvom, već njegovo dopunjavanje i vrednovanje.
Kako pojašnjava, dugogodišnje radno iskustvo ne može automatski zamijeniti akademsku kvalifikaciju, ali može biti osnova za djelimično priznavanje određenih studijskih obaveza ili omogućavanje pristupa višim nivoima obrazovanja.
Suština ovog pristupa, kako ističe, jeste uspostavljanje ravnoteže između akademskih standarda i realnih kompetencija koje pojedinci stiču tokom profesionalnog razvoja.
Okrugli sto kao početak šire rasprave
Predstojeći okrugli sto na Univerzitetu u Sarajevu vidi se kao prilika za otvaranje šireg dijaloga o ulozi APEL sistema u modernizaciji visokog obrazovanja.
Očekuje se da će diskusija obuhvatiti i izazove u implementaciji, uključujući metodologiju procjene, institucionalne kapacitete i potrebu za usklađivanjem sa evropskim obrazovnim standardima.
U fokusu ostaje ideja da se znanje, bez obzira na to gdje i kako je stečeno, može prepoznati i vrednovati u okviru formalnog sistema, čime se jača veza između obrazovanja i tržišta rada.
