Pitanje odgovornosti za stradanja sovjetskog naroda u Drugom svjetskom ratu i dalje je otvoreno, poručila je portparolka ruskog Ministarstva vanjskih poslova Marija Zaharova, ističući da pravni stručnjaci u Rusiji nastavljaju rad na toj temi.
U intervjuu za TASS, Zaharova je navela više evropskih država – uključujući Češku, Francusku, Italiju i Poljsku – tvrdeći da su u određenim periodima pomagale nacističkom režimu. Naglasila je da, prema njenim riječima, samo priznavanje historijskih zločina nije dovoljno te da se mora nastaviti pravno procesuiranje odgovornosti.
Ove izjave dolaze povodom obilježavanja Dana sjećanja na žrtve sovjetskog naroda, koji je uspostavio ruski predsjednik Vladimir Putin krajem 2025. godine. Datum 19. april odabran je zbog historijskog dekreta iz 1943. godine kojim su dokumentovani zločini nacista nad civilima na okupiranim teritorijama.
Prema procjenama, Sovjetski Savez je tokom rata izgubio između 26 i 27 miliona ljudi, od čega su većinu činili civili stradali usljed ratnih operacija, gladi i represije.
Ipak, najnovije poruke iz Moskve izazvale su brojne reakcije među zapadnim analitičarima i historičarima. Kritičari tvrde da se historijski kontekst koristi selektivno, te da se pojedinačni slučajevi kolaboracije u okupiranoj Evropi predstavljaju kao kolektivna odgovornost čitavih država.
Posebno se ističe da se u ovakvom narativu često zanemaruje složena stvarnost tog vremena, uključujući snažne pokrete otpora u zemljama poput Francuske i bivše Čehoslovačke, koje su bile pod okupacijom nacističke Njemačke. Također, pojedine zemlje poput Poljske, koja je bila među prvim žrtvama agresije, odbacuju bilo kakve tvrdnje o sistemskoj saradnji s nacistima.
Dodatne kontroverze izaziva činjenica da se u ruskim zvaničnim istupima rijetko spominje Molotov–Ribbentrop Pact, sporazum između nacističke Njemačke i Sovjetskog Saveza iz 1939. godine, koji je uključivao tajne protokole o podjeli interesnih sfera u istočnoj Evropi.
Zločini nacističkog režima već su detaljno dokumentovani i procesuirani tokom Nürnberg Trials, gdje je i Sovjetski Savez imao značajnu ulogu kao jedan od ključnih tužilaca. Zbog toga mnogi stručnjaci smatraju da najave o novim pravnim procesima imaju prije svega političku dimenziju, usmjerenu na savremeni geopolitički kontekst.
