Iz potrebe za opstankom nastala je sila koja je odbranila državu i ispisala najteže, ali najslavnije stranice moderne historije Bosne i Hercegovine
Na današnji dan, 15. aprila 1992. godine, formirana je Armija Republike Bosne i Hercegovine – vojna snaga koja nije nastala iz ambicije, već iz nužde. U trenutku kada je država bila izložena brutalnoj agresiji, kada su institucije tek stasavale, a međunarodna zajednica sporo reagovala, Bosna i Hercegovina dobila je ono što joj je bilo najpotrebnije – organizovanu silu za vlastitu odbranu.
Armija RBiH bila je jedina zvanična oružana snaga međunarodno priznate i suverene države. Nastala je objedinjavanjem jedinica Teritorijalne odbrane i hiljada dobrovoljaca koji su, bez obzira na nacionalnu, vjersku ili političku pripadnost, stali pod jednu zastavu – zastavu sa zlatnim ljiljanima.
Na njenom čelu bio je predsjednik Republike Bosne i Hercegovine, Alija Izetbegović, kao vrhovni komandant. Od skromnih početaka i prvobitnih pet korpusa, Armija je do kraja rata izrasla u organizovanu vojnu silu sa sedam korpusa, sposobnu da vodi kompleksne operacije i brani teritoriju širom zemlje.
Rat protiv dva projekta
U prvim godinama rata Armija RBiH pružala je otpor velikosrpskoj agresiji, da bi se od 1993. godine suočila i sa dodatnim frontom – sukobom sa snagama koje su djelovale u okviru projekta podjele Bosne i Hercegovine.
Političke i vojne strukture iz Srbija i Hrvatska imale su ključnu ulogu u oblikovanju rata u BiH, što je kasnije potvrđeno kroz presude Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju. Sud je utvrdio odgovornost tadašnjih lidera, uključujući Slobodan Milošević i Franjo Tuđman, za strateške odluke koje su oblikovale tok rata.
Nasuprot tim projektima, Armija RBiH nije bila vojska jedne etničke grupe – bila je vojska države. Upravo ta multietnička struktura ostala je jedno od njenih najvažnijih obilježja i temelj njenog legitimiteta.
Priznanje svijeta za borbu protiv fašizma
Jedan od najsnažnijih simbola međunarodnog priznanja stigao je 1995. godine u Pariz, gdje je Armija RBiH učestvovala na svečanoj paradi povodom obilježavanja pobjede nad fašizmom u Drugom svjetskom ratu. Time je Bosna i Hercegovina svrstana među zemlje koje su dale doprinos antifašističkoj borbi u modernom vremenu.
Zastavu Bosne i Hercegovine tada je nosio legendarni komandant, Semir Drljević Lovac, simbol otpora i borbe jedne generacije koja je stala pred daleko nadmoćnijeg neprijatelja.
Podvizi koji su promijenili tok rata
Tokom rata Armija RBiH izvela je niz operacija koje su pokazale izuzetnu sposobnost, hrabrost i odlučnost. Među njima se izdvajaju operacije na Vlašiću, “Sloboda 94”, deblokada Mostara, kao i herojska odbrana gradova poput Gradačca, Maglaja i Teočaka.
Iza tih operacija stajali su ljudi – komandanti i borci koji su postali simboli otpora. Među devet narodnih heroja, posthumno odlikovanih Ordenom heroja oslobodilačkog rata, nalaze se i imena poput Izet Nanić, Hajrudin Mešić, Nesib Malkić i Safet Zajko – ljudi čija je žrtva postala temelj slobode.
Najveća pobjeda – opstanak države
Na kraju, najveći uspjeh Armije RBiH nije bila nijedna pojedinačna bitka, već činjenica da je Bosna i Hercegovina opstala kao država. U najtežim okolnostima, bez adekvatnog naoružanja, pod embargom i pod stalnim pritiskom, Armija je uspjela sačuvati teritorijalni integritet i politički kontinuitet zemlje.
Danas, više od tri decenije kasnije, 15. april ostaje simbol otpora, ali i podsjetnik na cijenu slobode. Armija Republike Bosne i Hercegovine nije bila samo vojna formacija – bila je bedem iza kojeg je stajala ideja zajedničke države.
I upravo zato, njena najveća pobjeda nije samo vojna – ona je historijska.
