Sukob interesa ili institucionalna slijepoća: Komisija odbila postupak protiv direktora FIPA-e uprkos milionskim poslovima njegove firme. Direktor Agencija za unapređenje stranih investicija (FIPA) Marko Kubatlija istovremeno obnašao više javnih funkcija dok je njegova privatna firma dobijala poslove vrijedne skoro dva miliona KM od javne ustanove finansirane iz budžetskih sredstava
Odluka Komisija za odlučivanje o sukobu interesa BiH da ne pokrene postupak protiv aktuelnog direktora FIPA-e Marka Kubatlije otvorila je ozbiljna pitanja o dosljednosti primjene zakona, ali i o granicama odgovornosti nosilaca javnih funkcija u Bosni i Hercegovini.
Kubatlija, kadar DNS blizak Nenad Nešić, imenovan je za vršioca dužnosti direktora FIPA-e odlukom Vijeće ministara BiH 7. decembra 2023. godine, da bi 10. juna 2024. preuzeo puni mandat direktora. Međutim, paralelno s tom funkcijom, obavljao je i dužnosti odbornika u skupštinama opština Pale i Istočno Sarajevo, što otvara pitanje nespojivosti funkcija.
Mandat odbornika na Palama izgubio je tek u novembru 2024. godine, nakon što mu ga je oduzela Centralna izborna komisija BiH upravo zbog nespojivosti funkcija. Uprkos tome, Komisija za sukob interesa je zaključila da ne postoje uslovi za pokretanje postupka, pozivajući se na primjenu novog Zakona o sukobu interesa, koji je stupio na snagu 24. septembra 2024. godine, dok je mandat same Komisije počeo 1. novembra iste godine.
Komisija smatra da ne može retroaktivno primjenjivati raniji zakon jer postupak nikada nije formalno pokrenut prije stupanja na snagu novog zakonskog okvira.
Privatna firma dobijala unosne javne tendere
Posebnu težinu ovom slučaju daje činjenica da je Kubatlijina privatna firma „QUB“ u istom periodu dobila niz vrijednih poslova od javne ustanove JU Vilina vlas Višegrad.
Dana 26. januara 2024. godine toj firmi dodijeljen je ugovor vrijedan 797.802 KM bez PDV-a za rekonstrukciju mansarde hotela. Firma je bila jedini ponuđač. Uslijedio je novi ugovor 29. maja iste godine vrijedan 160.000 KM, a potom i još jedan posao vrijedan 984.737 KM bez PDV-a, čime je ukupna vrijednost dodijeljenih poslova premašila 1,9 miliona KM.
U trenutku dodjele tih ugovora, Kubatlija je istovremeno bio:
vršilac dužnosti direktora FIPA-e
odbornik u Skupštini opštine Pale
odbornik u Skupštini Grada Istočno Sarajevo
Dakle, javni funkcioner sa značajnim državnim ovlaštenjima bio je direktno povezan s privatnom firmom koja posluje s javnom ustanovom.
Tvrdnja o nefinansiranju iz budžeta dovedena u pitanje
Komisija je dodatno obrazložila svoju odluku tvrdnjom da se JU Vilina vlas Višegrad ne finansira iz budžeta. Međutim, javno dostupni dokumenti pokazuju da je za rekonstrukciju objekta ova ustanova dobila donaciju od milion KM od Vlada Republike Srpske, što predstavlja direktno budžetsko finansiranje.
S obzirom na to da se radi o javnoj ustanovi osnovanoj od strane javnih organa i finansiranoj dijelom iz javnih sredstava, postavlja se pitanje da li je privatna firma javnog funkcionera uopće mogla učestvovati u takvim postupcima bez kršenja zakona.
Predmet već u rukama Tužilaštva
Cijeli slučaj dobio je dodatnu dimenziju nakon što je potvrđeno da je Tužilaštvo BiH zaprimilo krivičnu prijavu protiv Kubatlije. Prijava se odnosi na sumnje u krivotvorenje službene isprave, kao i zloupotrebu položaja i ovlaštenja.
Zakonski okvir jasno propisuje da javni funkcioneri ne smiju imati finansijski interes u privatnim preduzećima koja posluju s institucijama finansiranim iz javnih sredstava. Također, zakon predviđa rok od četiri godine za pokretanje postupka u ovakvim slučajevima, kao i obavezu nadležnih organa da provedu postupak utvrđivanja odgovornosti.
Institucionalni vakuum ili svjesno ignorisanje?
Odluka Komisije da ne pokrene postupak, uprkos činjenici da je Kubatlija istovremeno obavljao više javnih funkcija i da je njegova firma dobijala unosne ugovore od javne ustanove finansirane budžetskim sredstvima, otvara ozbiljna pitanja o funkcionisanju sistema kontrole sukoba interesa u Bosni i Hercegovini.
U zemlji gdje zakon formalno postoji, ali njegova primjena često zavisi od proceduralnih tumačenja, ovakvi slučajevi dodatno narušavaju povjerenje javnosti u institucije i njihovu sposobnost da osiguraju odgovornost nosilaca javnih funkcija.
