Masovno gašenje preduzetničkih radnji u RS: Porezi i nameti ugušili male biznise
Ekonomsku krizu i povećane finansijske obaveze preduzetnici u Republici Srpskoj sve teže podnose, što potvrđuju i alarmantni podaci prema kojima je u manje od dva mjeseca ove godine odjavljeno čak 603 samostalne preduzetničke radnje. Ovaj broj je gotovo dvostruko veći u odnosu na broj novoosnovanih biznisa, čime se nastavlja negativan trend koji nije bio prisutan prethodnih godina.
Prema zvaničnim evidencijama, od početka januara do danas u Republici Srpskoj registrovana je 381 nova preduzetnička radnja, dok je u istom periodu prošle godine ugašeno 326 biznisa, a osnovana 321. Posebno zabrinjava situacija u Banjaluci, gdje je ove godine zatvoreno 175 preduzetničkih radnji, što je za 100 više nego što ih je osnovano.
Najveći udar pretrpjeli su biznisi u oblasti savjetovanja u vezi s poslovanjem, pripreme i posluživanja pića, računarskog programiranja, popravke motornih vozila te drumskog prevoza robe. Ove djelatnosti dominiraju na listi onih koje su masovno ugašene od početka godine.
Trenutno je u Republici Srpskoj registrovano 26.415 preduzetnika, od čega njih 6.380 posluje u Banjaluci. Međutim, nove zakonske izmjene dodatno su otežale opstanak malih biznisa. Tako je od januara ove godine minimalna osnovica doprinosa za samostalne djelatnosti povećana na 70 odsto prosječne bruto plate u Republici, umjesto dosadašnjih 60 odsto, dok će od 2026. godine taj iznos rasti na najmanje 80 odsto.
Poseban udar osjetili su preduzetnici koji su imali dopunsku djelatnost, jer su sada obavezni da za penzijsko osiguranje uplaćuju 119,10 KM mjesečno. Osim toga, troškovi fiskalne kase za ovu grupu preduzetnika drastično su porasli sa ranijih 50 KM na 200 KM mjesečno, što je dodatno opteretilo poslovanje. Na godišnjem nivou, samo ti troškovi sada iznose oko 2.000 KM, dok su ranije iznosili oko 600 KM.
Iako su prošle godine podaci pokazali da je broj novoosnovanih preduzeća za 320 bio veći u odnosu na ugašene, problem gubitka poslovnih subjekata i dalje je prisutan. Prije dvije godine situacija je bila još gora, kada je broj zatvorenih firmi bio veći za 1.371 od broja novoosnovanih.
Sve ovo ukazuje na ozbiljne izazove s kojima se suočavaju preduzetnici, dok dodatni nameti i neizvjesnost otežavaju opstanak malih biznisa u Republici Srpskoj. Ako se trenutni trend nastavi, pitanje je koliko će preduzetništvo uopšte moći da opstane u ovakvim uslovima.
