Narodna skupština Republike Srpske usvojila je na 40. posebnoj sjednici Deklaraciju o zaštiti vitalnih nacionalnih interesa srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, dokument koji je predložio predsjednik entitetskog parlamenta Nenad Stevandić.
Za usvajanje deklaracije glasalo je 56 poslanika, dok nije bilo glasova protiv niti suzdržanih. Međutim, sadržaj dokumenta izazvao je pažnju zbog niza formulacija koje se odnose na položaj Republike Srpske, ratnu prošlost, rad visokih predstavnika i pitanje državne imovine.
U uvodnom dijelu deklaracije iznose se ocjene o Republici Srpskoj kao “državi” i “zemlji”, dok se rat u Bosni i Hercegovini opisuje kao “proteklim tragičnim građanskim sukobom”.
U dokumentu se navodi:
“Imajući u vidu da je Republika Srpska stvorena i odbranjena u Odbrambeno-otadžbinskom ratu, zajedno s našim narodom, vojskom i policijom, imamo obavezu i nosimo posebnu odgovornost da u sadašnjoj složenoj regionalnoj i široj međunarodnoj situaciji sačuvamo našu zemlju i odbranimo naše vitalne nacionalne interese za koje su živote položile hiljade naših rodoljuba tokom proteklog tragičnog građanskog sukoba u BiH.”
Deklaracija, koja se sastoji od šest tačaka, posebno naglašava potrebu, kako je navedeno, “odbrane institucija Republike Srpske” i očuvanja njenih nadležnosti.
U prvoj tački dokumenta piše:
“Narodna skupština Republike Srpske naglašava važnost odbrane demokratski izabranih institucija Republike Srpske od svih pokušaja da budu smanjene ili ukinute njihove nadležnosti i prenijete na nivo unitarne BiH, suprotno ustavima Republike Srpske i BiH, a koje je verifikovao Dejtonski mirovni sporazum kao međunarodni ugovor.”
Poseban dio deklaracije odnosi se na odluke visokih predstavnika u Bosni i Hercegovini. U dokumentu se traži njihovo poništavanje putem institucija na nivou države, uz zahtjev za završetak mandata OHR-a i visokog predstavnika.
U toj tački se navodi:
“Neophodno je kroz parlamentarne procedure na nivou BiH, što uključuje i poništenje niza odluka visokih predstavnika, vratiti dejtonske nadležnosti Republike Srpske, a koje su joj mimo ustava i zakona oduzete uz svesrdnu podršku dijela međunarodne zajednice i unitarističkih snaga u BiH. To na kraju podrazumijeva i prestanak mandata OHR-a i visokog predstavnika i okretanje dijalogu i političkom dogovoru svih relevantnih političkih subjekata o budućnosti BiH.”
Dokument se bavi i pitanjem državne imovine, pri čemu se poziva na sprečavanje njenog prenosa na nivo Bosne i Hercegovine.
U deklaraciji je navedeno:
“Narodna skupština Republike Srpske podsjeća na važnost sprečavanja svih pokušaja da se oduzme imovina Republike Srpske, a da se vlasništvo nad njom kao i njenim korištenjem prenese na nivo BiH i u tom smislu je potrebno pooštravanje zakonskih propisa i kažnjavanje svih zloupotreba koje se odnose na ovo vitalno nacionalno pitanje.”
Usvajanje deklaracije dolazi u trenutku pojačanih političkih nesuglasica u Bosni i Hercegovini, posebno oko pitanja nadležnosti entiteta, uloge međunarodne zajednice i odluka visokih predstavnika.
