Dok se stablecoini i dalje u javnosti često posmatraju kao dio kripto-ekosistema, evropski bankarski sektor ih sve otvorenije tretira kao buduću okosnicu platne infrastrukture i potencijalno ključno pitanje monetarnog suvereniteta.
Zbog toga projekat u kojem učestvuje 37 evropskih banaka, a koji razvija kompanija Qivalis, dobija znatno šire značenje od klasične fintech inicijative. U suštini, riječ je o pokušaju da Evropa zauzme poziciju u brzo rastućem tržištu digitalnog novca i smanji zavisnost od dolarskih stabilnih kriptovaluta.
Inicijativa je već ranije dobila podršku velikih bankarskih grupacija poput BNP Paribasa, ING-a i UniCredita, a kasnije su joj se pridružile i druge finansijske institucije poput ABN Amro, Intesa Sanpaolo i Rabobanke.
Tržište pod dominacijom dolara
Stablecoini su digitalni tokeni čija je vrijednost vezana za tradicionalne valute, a danas je gotovo cijelo globalno tržište vezano za američki dolar.
Od ukupno oko 320 milijardi dolara stablecoina u opticaju, većina je dolarizovana, dok evropski evro ima minimalno učešće. Najveći euro stablecoin i dalje je višestruko manji u odnosu na dominantne američke tokene, što dodatno naglašava neravnotežu na tržištu.
Pokušaji evropskih institucija i banaka da ranije razviju konkurentske proizvode nisu značajnije promijenili tu strukturu, uprkos pojedinačnim projektima koji su ostali ograničenog obima.
ECB upozorava na monetarne rizike
Evropska centralna banka sve otvorenije upozorava da rast dolarskih stablecoina može dugoročno ojačati zavisnost evropskog finansijskog sistema od Sjedinjenih Američkih Država.
Predsjednica ECB-a Kristin Lagard ističe da se ne radi samo o tehnološkom pitanju, već o mogućem gubitku kontrole nad ključnim segmentima monetarne politike, ako digitalni novac bude dominantno emitovan izvan Evrope.
U tom kontekstu stablecoini se sve manje posmatraju kao kripto inovacija, a sve više kao instrument potencijalne geopolitičke i finansijske moći.
Evropski odgovor kroz bankarski savez
Projekat Qivalis pokušava da ponudi evropski odgovor kroz integraciju stablecoina u postojeću bankarsku mrežu, s ciljem da se digitalni evro koristi za prekogranična plaćanja i instant namiru transakcija između finansijskih institucija.
Ideja je da novi sistem od samog početka bude povezan s tradicionalnim bankarstvom, čime bi se povećalo povjerenje korisnika i ubrzalo njegovo usvajanje.
Kompanija je već podnijela zahtjev za regulatornu licencu u Holandiji, a odluka se očekuje u drugoj polovini godine.
Borba za budući finansijski sistem
Iako se stabilni digitalni tokeni još uvijek razvijaju, jasno je da se oko njih već formira ozbiljna globalna konkurencija.
Dok SAD kroz privatne izdavače i dominantne dolarske stablecoine drže većinu tržišta, Evropa pokušava da izgradi alternativu koja bi spriječila dodatno jačanje američkog finansijskog uticaja.
U tom smislu, borba oko stablecoina sve manje liči na tehnološku inovaciju, a sve više na pitanje kontrole nad infrastrukturom budućeg globalnog novca.
