Evropska centralna banka (ECB) zatražila je od najvećih banaka u eurozoni da do 31. oktobra dostave konkretne akcione planove za zaštitu od sve sofisticiranijih sajber-prijetnji koje omogućava ili dodatno pojačava razvoj vještačke inteligencije (AI).
Iz Frankfurta poručuju da AI više nije samo tehnologija koja unapređuje poslovanje i automatizira procese, već faktor koji može predstavljati ozbiljan rizik za stabilnost finansijskog sistema. Zbog toga regulator od banaka zahtijeva ne samo procjenu rizika, već i precizne mjere, rokove i strategije za jačanje sajber-otpornosti.
Poseban fokus stavljen je na zaštitu sistema koji su povezani s internetom, tehnologijama vanjskih dobavljača i softverom otvorenog koda, jer upravo ti segmenti predstavljaju najčešće ulazne tačke za potencijalne napade.
ECB od banaka očekuje unapređenje zaštite digitalne infrastrukture, brže otklanjanje sigurnosnih propusta, modernizaciju zastarjelih informacionih sistema, jačanje sajber-higijene te razvoj efikasnih planova za oporavak u slučaju ozbiljnih cyber-incidenata.
Regulator upozorava da najnapredniji modeli vještačke inteligencije mogu značajno promijeniti prirodu sajber-prijetnji. Takvi sistemi omogućavaju napadačima da brže pronalaze sigurnosne slabosti, automatiziraju složene napade i povećaju njihov obim, zbog čega finansijske institucije moraju prilagoditi svoje odbrambene mehanizme.
Na opasnosti je upozorio i Evropski odbor za sistemske rizike, koji smatra da razvoj AI tehnologije sajber-sigurnost više ne čini isključivo tehničkim pitanjem, već jednim od ključnih izazova za očuvanje finansijske stabilnosti Evropske unije.
ECB posebno naglašava rizik koji predstavljaju zajednički tehnološki dobavljači, cloud platforme i softverske komponente koje koristi veliki broj banaka. U slučaju uspješnog sajber-napada na jednog od takvih pružalaca usluga, posljedice bi se mogle proširiti na platni promet, poravnanje transakcija i povjerenje građana u finansijski sistem.
Zbog toga banke moraju procijeniti ne samo sigurnost vlastitih sistema, već i otpornost svojih tehnoloških partnera i dobavljača.
Iako se nova obaveza formalno odnosi na najveće banke u eurozoni, odluka ECB-a predstavlja važan signal i za finansijske institucije u državama koje nisu članice eurozone. Kako digitalizacija bankarskih usluga i razvoj instant plaćanja ubrzano napreduju, standardi sajber-sigurnosti koje postavlja ECB sve više postaju referenca za cijelo evropsko finansijsko tržište.
Poruka evropskog regulatora je jasna – u eri vještačke inteligencije brzina digitalnih inovacija mora biti praćena jednako snažnim ulaganjima u sigurnost, upravljanje rizicima i zaštitu finansijske infrastrukture.
